साखर उद्योगाच्या संकटातून मार्ग काढण्यासाठी उपपदार्थ उद्योगांवर भर देणार.

कोल्हे कारखान्याच्या ६४व्या वार्षिक सभेत अध्यक्ष आमदार विवेक कोल्हे यांची भूमिका; यंदा ९ हजार टन गाळप क्षमतेचे उद्दिष्ट

कोपरगाव वृत्तवेध:

साखर उद्योगासमोर वाढते उत्पादनखर्च, एफआरपी आणि साखरेच्या दरातील तफावत, वाढता कर्जबोजा आणि कमी होत चाललेला गाळप हंगाम अशी अनेक आव्हाने आहेत. त्यामुळे केवळ साखर उत्पादनावर अवलंबून न राहता सीबीजी, पोटॅशसह विविध उपपदार्थ आणि इतर कृषीमाल प्रक्रिया उद्योग उभारून कारखान्याला वर्षभर उत्पन्नाचे स्रोत उपलब्ध करून देण्याचा प्रयत्न सुरू आहे, अशी माहिती सहकार महर्षी शंकरराव कोल्हे सहकारी साखर कारखान्याचे अध्यक्ष आमदार विवेक कोल्हे यांनी दिली. अध्यक्षस्थानी संजीवनी उद्योग समूहाचे अध्यक्ष बिपीन दादा कोल्हे होते.

कारखान्याच्या ६४व्या वार्षिक सर्वसाधारण सभेत ते बोलत होते. साखर उद्योगाचा गेल्या अनेक दशकांचा प्रवास चढ-उतारांनी भरलेला असून बदलत्या परिस्थितीत सहकार क्षेत्राला नव्या आर्थिक मॉडेलची गरज असल्याचे कोल्हे यांनी स्पष्ट केले.

यावेळी संजीवनी इंजिनिअरिंग कॉलेज चे अध्यक्ष नितीन दादा कोल्हे दत्तू नाना कोल्हे सर्व संचालक नगरसेवक पदाधिकारी सभासद मोठ्या संख्येने उपस्थित होते

ज्यादा ऊस उत्पादन घेणाऱ्या सभासदांना प्रोत्साहन पर बक्षीस देण्यात आले यात रखमा चांगदेव जानराव केशव विष्णू भुसे रामदास केशव बोटे सुरेश गंगाधर शिंदे शंकर बाबासाहेब भोसले अशोक विठ्ठल वैराळ भास्कर गजानन देवकर यांना यांचा समावेश आहे तर आमदार झाल्याबद्दल कारखान्याचे अध्यक्ष विवेक कोल्हे यांचा तसेच रयत शिक्षण संस्थेच्या मॅनेजिंग कौन्सिल पदी नेमणूक झाल्याबद्दल सुरेश बोळीज सर व मॅनेजिंग कौन्सिल तथा सद्गुरु गंगागीर महाराज महाविद्यालय विकास समिती चेअरमन ॲड.संदीप वर्पे तसेच नगराध्यक्ष पराग संधान यांचा देखील सत्कार करण्यात आला.

९ हजार टन गाळप क्षमतेचे लक्ष्य
मागील हंगामातील तांत्रिक अडचणींचा उल्लेख करत यंदा त्यावर मात करण्यासाठी नियोजन करण्यात आल्याचे कोल्हे यांनी सांगितले. मुख्य कारखान्याची सुमारे ६ हजार ५०० ते ६ हजार ५०० टन प्रतिदिन गाळप क्षमता आणि रानवड येथील युनिटची २ हजार ५०० टन प्रतिदिन क्षमता अशा एकूण सुमारे ९ हजार टन प्रतिदिन गाळप क्षमतेसह हंगामासाठी सज्जता करण्यात आल्याचे त्यांनी सांगितले. दोन्ही कारखाने १५ ऑक्टोबरपर्यंत गाळपासाठी सज्ज होतील, असेही त्यांनी नमूद केले.
मागील हंगामात कॅन कॅरियर व बॉयलरच्या कामामुळे तांत्रिक अडचणी निर्माण झाल्या होत्या. त्यामुळे अपेक्षित गाळप करता आले नाही; मात्र यंदा वेळेत कामे पूर्ण करण्यावर भर देण्यात आला असल्याचे कोल्हे यांनी स्पष्ट केले.

एफआरपीपेक्षा अधिक दराचा आर्थिक भार
महाराष्ट्रातील साखर कारखानदारीसमोरील आर्थिक आव्हानांवर भाष्य करताना एफआरपीपेक्षा अधिक दर देण्याच्या स्पर्धेमुळे कारखान्यांवर अतिरिक्त आर्थिक भार पडत असल्याचे कोल्हे यांनी सांगितले. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, कोल्हे कारखान्याने गेल्या पाच वर्षांत एफआरपीपेक्षा सुमारे १३० कोटी रुपये अधिक शेतकऱ्यांना दिले आहेत. दहा वर्षांचा विचार करता ही अतिरिक्त रक्कम अडीचशे कोटींच्या आसपास असल्याचे त्यांनी सांगितले.
ऊस तोडणी व वाहतूक खर्चातही वाढ झाली असून, त्यामुळे साखर उत्पादनाचा खर्च वाढत असल्याचे त्यांनी नमूद केले.

‘साखरेपुरते मर्यादित राहून चालणार नाही’
साखर उद्योगाचे भवितव्य केवळ साखर विक्रीवर अवलंबून ठेवता येणार नाही, असे सांगत कोल्हे यांनी CBG, पोटॅश, वीज निर्मिती, इथेनॉल आणि इतर प्रक्रिया उद्योगांवर भर देण्याचे संकेत दिले.
कोल्हे कारखान्यातील CBG प्रकल्प सुरू झाल्यानंतर त्यातून उत्पन्न मिळण्यास सुरुवात झाल्याचे त्यांनी सांगितले. केंद्र सरकारच्या अधिकृत माहितीनुसारही कोपरगावातील या कारखान्यात सहकारी तत्त्वावरील मल्टी-फीड कॉम्प्रेस्ड बायोगॅस प्रकल्प आणि पोटॅश ग्रॅन्युल युनिट सुरू करण्यात आले आहे.
भविष्यात कारखान्याच्या उपलब्ध यंत्रसामग्रीचा वर्षभर उपयोग व्हावा यासाठी सोयाबीन, मका आणि अन्य कृषीमालावर प्रक्रिया करणारे उद्योग उभारण्याचा विचार असल्याचेही कोल्हे यांनी सांगितले.

ऊस उत्पादन वाढविण्याचे आवाहन
कारखान्याच्या आर्थिक स्थैर्यासाठी कार्यक्षेत्रातील ऊस उपलब्धता वाढणे आवश्यक असल्याचे सांगत त्यांनी शेतकऱ्यांना आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर, पाणी बचत आणि पीक व्यवस्थापनाकडे लक्ष देण्याचे आवाहन केले.
मायक्रोसमॉस क्रिएशनच्या सहकार्याने हवामान, मातीतील ओलावा, अन्नद्रव्ये आणि रोगांची माहिती देणारे तंत्रज्ञान वापरले जात असून सुमारे १,८२५ शेतकरी व २,४९० एकर क्षेत्राची नोंदणी झाल्याचे त्यांनी सांगितले.
‘सहकार ही व्यवस्थापन, कर्मचारी आणि ऊस उत्पादक शेतकरी या तीन चाकांची गाडी आहे. या तिन्ही घटकांच्या समन्वयातूनच कारखाना पुढे जाऊ शकतो,’ अशी भूमिका कोल्हे यांनी मांडली.

कारखान्याच्या पलीकडे कृषी प्रक्रिया उद्योग
ऊस पिकाबरोबरच आले, नारळ, शेवगा आणि बांबू यांसारख्या पर्यायी पिकांकडेही शेतकऱ्यांनी वळावे, असे आवाहन त्यांनी केले. बांबू प्रक्रिया उद्योगासाठी अहिल्यानगर जिल्ह्यात प्रकल्प आणण्यासाठी शासनाकडे पाठपुरावा सुरू असल्याचे त्यांनी सांगितले.
कारखान्याच्या कार्यक्षेत्रातील शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढविण्यासाठी ‘एक पीक–एक उद्योग’ या मर्यादेपलीकडे जाऊन कृषी प्रक्रिया उद्योगांचे जाळे उभारणे आवश्यक असल्याचे त्यांच्या भाषणातून स्पष्ट झाले.

वीज, पाणी आणि रस्त्यांच्या प्रश्नांवरही भर
कोपरगाव तालुक्यातील वीजपुरवठा, कालव्यांचे आवर्तन, रस्ते आणि शेतीसाठी पाणी या प्रश्नांवरही त्यांनी भाष्य केले. गावठाण व शेती फिडर स्वतंत्र करण्यासाठी डीपीआर तयार करण्यात आल्याचे त्यांनी सांगितले.
तालुक्यातील प्लॅन रोडची लांबी सुमारे १,३०० किलोमीटर असल्याचे सांगत सर्व रस्त्यांसाठी मोठ्या निधीची आवश्यकता आहे. त्यामुळे प्राधान्यक्रमाने रस्त्यांची कामे करण्याचा प्रयत्न राहील, असे कोल्हे यांनी स्पष्ट केले.
शेतकऱ्यांनी पीक पाहणी पूर्ण करून घ्यावी, असे आवाहनही त्यांनी केले. तालुक्यात आतापर्यंत केवळ ४२ टक्के पीक पाहणी झाल्याचे त्यांनी सांगितले.

सरकारी मदतीबद्दल केंद्र-राज्याचे आभार
साखर उद्योगाला केंद्र व राज्य सरकारकडून विविध माध्यमांतून मदत मिळत असल्याचे सांगत कोल्हे यांनी NCDC कर्ज, कर्जमाफी, साखर उद्योगासाठीच्या उपाययोजना आणि आयकराशी संबंधित निर्णयांचा उल्लेख केला. उद्योगासमोरील आर्थिक अडचणी लक्षात घेता शासनाच्या मदतीसोबतच कारखाना व्यवस्थापनानेही स्वावलंबी आर्थिक मॉडेल उभे करणे गरजेचे असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
गेल्या काही वर्षांत महाराष्ट्रातील अनेक साखर कारखाने आर्थिक अडचणीत आले असून, त्यांच्या म्हणण्यानुसार सुमारे ३७ कारखाने अवसायनात गेले आहेत, तर ५० हून अधिक कारखाने अडचणीत आहेत. या पार्श्वभूमीवर कोल्हे कारखान्याने भविष्यातील आव्हानांचा विचार करून विविध उपपदार्थ प्रकल्पांकडे लक्ष दिल्याचे त्यांनी सांगितले.

‘इतर कारखान्यांच्या स्पर्धेत मागे राहणार नाही’
शेतकऱ्यांना यंदाही इतर कारखान्यांच्या तुलनेत स्पर्धात्मक दर देण्याची भूमिका कोल्हे यांनी व्यक्त केली. कारखान्याच्या आर्थिक अडचणी असल्या तरी कर्मचाऱ्यांच्या प्रश्नांकडे दुर्लक्ष केले जाणार नाही, असेही त्यांनी स्पष्ट केले.
साखर उद्योगाला भविष्यात टिकवायचे असेल तर शेतकरी, कर्मचारी आणि व्यवस्थापन या तिन्ही घटकांच्या हिताचा समतोल साधतानाच साखरेपलीकडील उत्पन्नाचे स्रोत निर्माण करावे लागतील, हा ६४व्या वार्षिक सभेतील विवेक कोल्हे यांच्या भाषणाचा प्रमुख सूर राहिला.

सूत्रसंचालन संचालक बाळासाहेब वक्ते यांनी केले श्रद्धांजली वाचन व्हाईस चेअरमन ज्ञानेश्वर परजणे यांनी केले तर शेवटी आभार विलास माळी यांनी मानले.

👍 बातमी आवडली? शेअर करा | 💬 प्रतिक्रिया कमेंटमध्ये नोंदवा | 📲 ताज्या अपडेटसाठी ‘वृत्तवेध’सोबत जोडलेले रहा.